Administatieve rompslomp?!

(webcolumn 2012-06)

“De aandacht moet gericht zijn op het primaire proces: lesgeven.” Natuurlijk.
Een leerkracht is er in eerste instantie voor de leerling (en niet andersom). ‘Leerkracht zijn’ is een dienstbaar beroep: Het is jouw taak als leerkracht, om de kinderen die jou zijn toevertrouwd optimaal te ondersteunen bij hun leerproces en persoonlijke ontwikkeling. Daar dien je dus primair op gericht te zijn. Een te snelle conclusie is dat deze gerichtheid uitsluitend te meten is met de tijd die de leerkracht direct met (één van) de leerlingen werkt. Ook de bijbehorende taken buiten het lesgeven, staan in het teken van de leerling – of zouden dat moeten staan.

“De administratieve last voor leerkrachten wordt onhoudbaar.” Misschien.
Dat zal per persoon, per situatie en per organisatie verschillen. Feit is dat er meer ‘papierwerk’ wordt gevraagd ter verantwoording van het onderwijs dat op de school gegeven wordt. Toetsscores, doorgaande leer- en ontwikkelingslijnen en bijbehorende werkwijzen en aanpakplannen moeten op papier inzichtelijk gemaakt worden. Bij voorkeur gekoppeld aan streefdoelen, zodat de beoogde opbrengst ook te beoordelen is. Dit is een manier van werken die botst met wat veel leerkrachten gewend zijn. Dat, en de voldongenheid daarvan, maakt dat de administratie als last wordt ervaren.

“Skip al dat papierwerk.” Zeker niet.
Er zijn goede redenen om de gevraagde gegevens aan het (digitale) A4-tje toe te vertrouwen. Het gaat dan om een goede administratie van de dagelijkse dingen in de klas (actuele namenlijst, plattegrond, overzichtje van handelingsplannen, lesrooster) en de documenten die gericht zijn op verantwoording en borging.

Maak jezelf misbaar met een goede administratie van de dagelijkse dingen in de klas. Misschien is je eerste reactie ‘ja maar, dat wil ik helemaal niet’, of las je automatisch ONmisbaar. Bedenk dan weer even wie centraal staat: jij of de leerling. De leerlingen hebben er voordeel bij als je jezelf misbaar maakt. Dat zegt niet dat ze je ook werkelijk willen missen, maar stel dat het even niet anders kan. Stel je hebt een griepje, een gebroken kleine teen of je moet je kind kotsend van de eigen school halen. Kan een invaller dan direct verder, of komen de kleurplaten uit de kast en wordt het een week lang extra veel buitenspelen? En wat betekent dat voor het primaire onderwijsproces?

Met een goede administratie kun je je ongegeneerd verantwoorden. De onderwijsinspectie wil dat graag maar ik ga er vanuit dat je het niet (alleen) daarvoor doet. Immers, het geeft ook een verantwoording naar jezelf. Waarom doe ik de dingen zoals ik doe en doe ik die dingen goed? Waar ben ik trots op, en wat kan beter. Door hier zicht op te hebben, kun je een bezoek van de onderwijsinspectie zonder zweetkringen in je shirt tegemoet zien. En ook naar ouders en collega’s toe heb je zonder een rood hoofd een goed verhaal. En wat betekent dat voor het primaire onderwijsproces?

Borgen om met vertrouwen de toekomst tegemoet te zien. Tenslotte gaat verslaglegging om borgen van de kwaliteit. Dat wat je nu bedacht, ondervonden, ervaren en afgesproken hebt, levert de basis voor de toekomst. Op zowel school- als klassenniveau. Moet de juf die volgend jaar jouw groep overneemt, zelf het wiel weer uitvinden of kan zij verder waar jij gebleven bent? Gaan jullie over 3 jaar weer een visietraject doen, of borgen jullie datgene wat je nu na veel overleg en bevlogen gesprekken hebt vastgesteld en bouwen jullie daar op verder? En wat betekent dat voor het primaire onderwijsproces?

Bovenstaand drie goede redenen om ‘administratieve rompslomp’ te gaan waarderen. Het kost tijd, maar levert ook veel op als je het doet met oog op het primaire onderwijsproces, nu en in de toekomst. Dat lijkt meteen ook het ultieme selectiecriterium als je je weer eens afvraagt ‘Moet ik dit nou echt doen?’.

Over geld, inhoud en kwaliteit

(webcolumn 2012-04)

Ik maak me – net als een groot deel van Nederland – zorgen. Het kabinet is gevallen. De komende maanden lijken gevuld te worden met partijbelang en stemmentrekkerij. Even leek het erop dat er ondertussen niets zou worden ondernomen, maar het tegendeel bleek waar. In ijltempo werd er een een akkoord gesloten. Hoe doordacht kan dat zijn?  Volgens mij zei Rutte trouwens dat ‘nu niets doen’ 18 miljoen per dag zou kosten. (De bedragen die genoemd worden zijn zo onvoorstelbaar, dat het best een nul meer of minder kan zijn. Pin me er niet op vast.) Ik vraag me dan af, aan wie wordt dat betaald? En wat gaat die er dan mee doen? Waarmee heeft diegene dat verdiend?

Het klinkt misschien naïef, maar het gaat wel terug naar de basis: Geld is een ruilmiddel. Van middel is het een doel geworden. En daar is het fout gegaan. Ondertussen gaat het nergens anders meer over. Maar, terug naar de essentie, geld is er toch voor bedoeld om ervoor te zorgen dat jullie, mijn opdrachtgevers, mij  niet concreet van levensmiddelen en enige luxe hoeven te voorzien?! Omdat jullie zelf geen hagelslag en hardloopschoenen maken, krijg ik geld zodat ik dat in de winkel daarvoor kan ruilen. Geld is een ruilmiddel.

Als je het vanuit dat perspectief bekijkt, zijn problemen op te lossen. Het is dan bijvoorbeeld echt vreemd dat er mensen zijn die zich niet bezwaard voelen dat zij bij ontslag voor meer dan 20.000 keer luxe weekboodschappen meekrijgen. Dat is voldoende voor zo’n 400 jaar, terwijl andere blij zijn als ze in hun levensbehoeften kunnen voorzien. Er wordt oneerlijk geruild. Als mensen daar nou eens over zouden nadenken, en naar handelen…..

Waarom dit betoog in een onderwijswebcolumn? Eigenlijk omdat ik me écht zorgen maak en tegelijkertijd machteloos voel. De blik lijkt uitsluitend gericht op geld. Kwaliteit en inhoud lijken er niet toe te doen, zijn ondergeschikt. En dan raak je dus direct het onderwijs. Daar gaat het bij uitstek over kwaliteit en inhoud. Wat leren we onze kinderen door hieraan voorbij te gaan? Wat levert het het onderwijs?

In de afgelopen tijd zijn er verschillende wetsvoorstellen langsgekomen, die het onderwijs volgens mij echt schaden. Misschien is dat een voordeel van het vallen van het kabinet: Dat proeven met prestatiebeloning (geld!), het buurtontwrichtende idee van excellente scholen en de hervormingen rond passend onderwijs mogelijk niet doorgaan.

Hoog tijd om ons weer te richten op inhoud en kwaliteit met geld als ruilmiddel. Als we wereldwijd zo doorgaan als nu, zijn we op ramkoers. Zoals de Titanic 100 jaar geleden. Ik hoorde een onderzoeker daarover zoiets zeggen als: “Dit verhaal blijft actueel. Kijk naar de huidige situatie. We varen een kant op waarvan we merken dat het niet de goede is. Dat het op een ramp uitloopt. Toch doen we niets omdat er een selecte groep is die van deze koers profiteert. De grote massa gaat er echter aan ten onder.” Ik vind dat een mooie en tegelijkertijd verbijsterende vergelijking. Wie heeft voldoende lef en zeggenschap om het roer werkelijk om te gooien?

Naschrift
Dit betoog is niet geschreven vanuit een politieke kleur. Het gaat om eerlijk en oprecht. Hoe die begrippen worden geoperationaliseerd is per politieke richting anders. Aan de hand van argumenten kan dat een plaats krijgen in discussie en debat. Welke waarde er aan verschillende prestaties en goederen worden gegeven, kan verschillen. Maar het moet wel reëel en te verantwoorden zijn. Als ik in de krant op de ene bladzijde lees over crisis en miljoenenbezuinigingen die vele mensen hard zullen treffen. En een paar pagina’s later iets over een bonus van een vertrekkende topman of een transfer van een voetballer met vele nullen… Tja, dan voel ik verontwaardiging, verbazing, Boos, moedeloos, machteloos.

En dat laatste heeft me ertoe aangezet deze column te schrijven. Volgende maand weer directe onderwijsinhoud. Maar nu moest ik dit echt even met jullie delen.

Professionaliseren met korting, wat houdt je tegen?

De DIJK zingt: Later is nu

 
Waar wil je op wachten? Tot je wat zeker weet?
Alsof dat bestaat en zekerheid geeft
Is niet elke seconde een mogelijk uur U?
Waarom nog wachten? Waarom niet nu?
 
Wat houdt je tegen? Wat maakt je bang?
Dat wikken en wegen, je blijft aan de gang
Je aarzelt nog even en wat heb je dan?
Dan is alles weer anders en het komt er niet van. Later bestaat niet
Je weet hoe dat gaat
Later, dat gaat niet
Later is te laat   Dus doe hoe je zelf wilt en neem je besluit
Denk je het te weten kom ervoor uit
Laat ze niet raden naar wat je bedoelt
Laat ze het weten: hoe jij het voelt Later bestaat niet
Je weet hoe dat gaat
Later, dat gaat niet
Later is te laat   Is niet elke seconde
Een mogelijk uur U?
Later bestaat niet
Later is nu

 
De Dijk verwoordt het prachtig in het lied Later is Nu: Waar wil je op wachten, tot je wat zeker weet?
Als toetje na de feestmaand januari (ik ben 40 geworden en mijn bedrijf bestaat 5 jaar) , krijg je 10% korting als je via onderstaande zinnen een mail stuurt.
 
Neem contact op om jullie school een boost te geven. Zeker in onzekere tijden is dat de moeite meer dan waard.

Als ik je een mail stuur, zit ik er dan meteen aan vast?
– Nee,  natuurlijk niet. Er wordt contact met je opgenomen en vervolgens bekijken we of en hoe we samen verder gaan.

 Mail dus bijvoorbeeld:
of
of
of
of
of
of
 
Dus: Waarom nog wachten? Waarom niet nu?
Neem contact op via bovenstaande voorbeeldzinnen en professionaliseer met korting!
  

Meetbaarheid

 (webcolumn 2011-12)

Hoe voel je je? – Nou, 5,3
Vind je dat je je voldoende kunt ontwikkelen? 7,1
Hoe ervaar je de werkdruk? 4,8

Er is iets engs aan de hand: De veronderstelling dat alles meetbaar is met cijfers. Ik heb al eerder aangegeven dat ik niets tegen opbrengstgericht onderwijs heb (webcolumn 2011-05). In tegendeel: als je geen opbrengst wil, hoeven kinderen ook niet naar school.

Waar het om gaat is wélke opbrengst je wilt. Gaat het je om cijfers of gaat het om meer? En wat zeggen die cijfers? Mijn dochter had op een gegeven moment op haar rapport (echt waar, groep 3!) een 7- voor gym. Wat zegt mij dat als ouder? Deed ze bokspringen 8, voetballen 6 en ringzwaaien 6½ ? Zo ook een 8+ voor muziek. Conclusie: ze kan beter muziek maken dan gymmen?!

Natuurlijk heb ik dat toen aan de juf gevraagd. “Nee,” was het antwoord. “Maar ze doet met muziek zo leuk mee.” Oké, leuk meedoen met muziek is dus een 8+ waard. En bij gym doet ze dat dus niet? “Jawel,” zei de juf, “maar die cijfers worden gegeven door de gymjuf.” Uhu, en dus? Hoe dan?

……. Een moeizame stilte was hoorbaar vanachter het bureau. (Ik weet het zeker, deze leerkracht vond mij een lastige ouder, maar dat terzijde.)

Wat mij bijzonder verontrust is dat die cijfers als afrekenmiddel gelden. Vorige week las ik in de krant met betrekking tot VO-scholen: “In 2015 moeten de examencijfers voor Nederlands, Engels en Wiskunde met tweetiende punt omhoog, net als het gemiddelde cijfer voor de beste VWO-ers” (Volkskrant 16-12-2011, p. 9).

Voor PO gaat het met al die toetsverplichtingen dezelfde kant op. Maar wat zegt dat over het inhoudelijke onderwijs? Over de vaardigheden die kinderen meekrijgen opdat ze zich later in de grote-mensen-wereld staande kunnen houden? Sterker nog, om te leven vanuit een sterke basis voor zichzelf en in relatie tot anderen? Helemaal niets!

Is dat wat we willen voor de huidige generatie? Denk aan de mensen in de bankenwereld en het topbestuurswezen, verantwoordelijk voor de huidige crises en ondertussen min of meer op dezelfde voet verder gaand. (Zelfde krant: “bonussen op topniveau weer groeiend.”) Deze mensen kunnen heel goed rekenen. Haalden wellicht het gemiddelde cijfer van de beste VWO-ers lekker omhoog. Maar het is toch overduidelijk dat er ergens in hun ontwikkelproces hiaten zitten. Daar wil je vanuit het onderwijs toch niet aan meewerken?

Meetbaarheid is mooi: Je kunt laten zien welke resultaten je wilt en of je dat hebt gehaald. Maar bedenk wel wát je wil meten en (moeilijk!) welke cijfers daartoe inzicht geven. Vervolgens zorg je – in tegenstelling tot het beschreven praktijkvoorbeeld – voor een eenduidige meting. Op basis van die gegevens kun je dan conclusies trekken voor de toekomst.

Dit cijferverhaal geldt trouwens niet alleen op leerlingniveau. Het is een grote uitdaging om kwaliteit en ontwikkeling van personeel  meetbaar te maken. Zeker als dat idiote idee van prestatiebeloning doorgang vindt, wordt dat van groot belang. (zie ook webcolumn 2011-03). De basisvraag is: Met welke cijfers kunnen we de kwaliteit van leerkrachten in kaart brengen? Trap niet in de valkuil om dat direct af te leiden aan de cijferlijst van de leerlingen!

Citeertitel: Kiewiet-Kester, J. (2011). Meetbaarheid, webcolumn 2011/12. Internet: www.LERENenORGANISEREN.nl/webcolumn.htm

HOOR WIE KLOPT DAAR, KINDEREN…

“Sint Nicolaas, Sint Nicolaas, brengt ons vandaag weer ee-een bezoek….”  Nog een dikke week sinterklaasliedjes, dan het grote feest. ’s Middags alles opruimen en vervolgens de kerstbomen in de klas. Zo snel kan het gaan…. En dan is het 2012!

 2012 wordt het jaar van de gedegen aanpak. Januari is een mooie maand om te beginnen met het in kaart brengen of opfrissen van de visie van de school.

-Wat willen we eigenlijk?

-Waartoe zijn we aan het werk?

-Weten nieuwe leerkrachten dit ook?

-Handelen we ernaar?

….

Als dat bepaald is, wordt – afhankelijk van de behoefte – een intern of extern spoor gevolgd.

Het interne spoor is gericht op kwaliteit binnen de school. Er is aandacht voor de professionaliteit van organisatie en leerkrachten, onderlinge samenwerking, aanwezige competenties en hoe die kunnen worden ingezet, de invulling van de functiemix.

Het externe spoor is gericht op de relatie van de school met ouders en omgeving. Er is aandacht voor het imago, de communicatie met ouders en eventueel teruglopend leerlingaantal wordt bekeken en tegengegaan.

Uiteraard wordt de invulling van het begeleidingstraject aangepast aan de behoefte van de school.

De inschrijving voor begeleidingstrajecten in 2012 is open. Wees er tijdig bij!

Meer informatie: info@LERENenORGANISEREN.nl

 

Hot item: beloningsdifferentiatie

(FUNCTIEMIX-tips 2011-03)

 Scholen zijn druk bezig met de invoering van de functiemix. Tegelijkertijd wordt er vanuit Den Haag geroepen dat prestatiebeloning moet zorgen voor kwalitatief beter onderwijs. Dit zorgt voor onrust en verwarring. Vandaar vandaag slechts één tip:

Maak bij het team inzichtelijk wat het verschil is tussen de functiemix en prestatiebeloning. (En  handel daar zelf ook naar.)

De functiemix is gebaseerd op functiedifferentiatie: Er zijn binnen hetzelfde beroep (dezelfde functie) verschillende niveaus waarop de functie uitgevoerd kan worden. Bij deze verschillende niveaus horen onderscheidende taken en bevoegdheden op basis waarvan de functie wordt ingedeeld in een bepaalde salarisschaal. Dit bepaalt de beloning, het salaris. Deze beloning is vooraf op bestuursniveau vastgesteld en niet zomaar aan te passen.

Bij prestatiebeloning is het principe anders. Hier wordt binnen dezelfde functie én hetzelfde functieniveau gekeken naar het functioneren van de persoon of het team waarin wordt geparticipeerd. Op basis van dit functioneren binnen de betreffende functie wordt de beloning achteraf bepaald. Deze beloning is variabel en wordt toegekend door de verantwoordelijk leidinggevende. 

Het lastige aan deze differentiatiesoorten is dat ze niet hetzelfde zijn, maar ook niet elkaars tegenpolen. Zoals het er nu naar uitziet, gaan ze in gezamenlijkheid ingevoerd worden. Reden te meer om ze goed te onderscheiden. 

Veel weerstand rond de functiemix ligt in het denkbeeld dat het oneerlijk is medewerkers verschillend te belonen. Dit kun je grotendeels wegnemen door het verschil tussen functiedifferentiatie en prestatiebeloning te benoemen. Het bezwaar blijkt dan voornamelijk te liggen in het al dan niet toepassen van prestatiebeloning. Daar zijn veel vragen over. Hoe bepaal je of iemand beter presteert? Hoe bepaal je de werkelijk toegevoegde waarde, de leerwinst? Hoe zorg je ervoor dat je niet overgeleverd bent aan de grillen van de leidinggevende? Wat voor consequenties heeft het ‘na afloop afrekenen’ op de onderlinge verhoudingen tussen teamleden?

 Dit alles heeft niets met de functiemix te maken. TENZIJ je de functiemix inzet als prestatiebeloning. Dat klinkt ingewikkeld, maar het gebeurt vaak. De functiemix wordt dan oneigenlijk gebruikt om bepaalde leerkrachten een zetje op het carrièrepad te geven. Niet op basis van een beschreven functie waarvoor zij de kwaliteiten hebben, maar op basis van, tja, – dienstjaren, vriendje van, enthousiasme van ouders – wie zal het zeggen?

Mijn advies: DOE DAT NIET! Bekommer je in een later stadium eventueel over de invoering van prestatiebeloning. Houdt je nu bezig met de functiemix en doe dat zuiver. Zorg dat je eerst op basis van je visie beschouwt welke (nieuwe) leerkrachtfuncties er binnen de organisatie nodig zijn. Pas daarna ga je over op personele invulling. Niet andersom.

 Dus:
Maak bij het team inzichtelijk wat het verschil is tussen de functiemix en prestatiebeloning.
…. En handel daar zelf ook naar!

 

MEER INFORMATIE NODIG? NEEM CONTACT OP VOOR EEN ADVIESGESPREK! TELEFONISCH OF OP LOCATIE. http://www.functiemix-PO.nl